Szczegóły

Utworzono: piątek, 09, grudzień 2011 00:46

Poprawiono: piątek, 09, grudzień 2011 01:00

Urodził się 28 lutego 1901 roku w Rosji na Krymie ja­ko syn Michała i Marii z domu Szczerbińska. W 1905 roku wracają do Polski. W 1909 roku rozpoczyna na­ukę czytania i pisania u swojej ciotki Marceliny we wsi Budno w powiecie Sokółka. Następnie stryj Jan Kopeć prowadzi tajne nauczanie i bierze bratanka do siebie. W bardzo szybkim tempie opanowuje naukę czytania i pisania w języku polskim i rosyjskim. Potem uczęsz­cza do szkoły rosyjskiej w Nowej Woli. Dalej kontynu­uje naukę prywatnie u nauczyli polskich i rosyjskich, którzy przygotowywali go do egzaminów w Miejskiej Szkole w Sokółce. Po pomyślnym zdaniu egzaminu zostaje uczniem tej szkoły (Gorodskoj Uczyliszcze).

Pierwsza wojna światowa (1914) przerywa mu na­ukę. Jednak przez cały czas wojny samodzielnie bar­dzo dużo czyta - literaturę polską i rosyjską. Prowadzi aktywne samokształcenie. W 1919 roku ponownie podejmuje naukę w szkole, ale już w polskiej w Janowie dla młodzieży starszej. W pamiętniku jego rodziny wyczytałem, że „w nauce bytem bie­gły". Dlatego też, gdy zaczęto organizować polskie szkoły we wsiach, sąsiedzi po­prosili go, by nauczał ich dzieci prywatnie. Bardzo chętnie zgodził się. Dawało to je­mu duże zadowolenie i ogromną satysfakcję, bo oto może w ten sposób pomóc swoim ziomkom. Nad jego nauczaniem byt prowadzony nadzór przez kwalifikowa­nego nauczyciela z Kuplisk (tak pisze w swoim pamiętniku).

W tym czasie aktywnie uczestniczy w życiu społecznym w swojej wsi. Zakłada Ko­ło Związku Młodzieży Wiejskiej. Młodzież wybiera go na prezesa. Koło liczy 18 człon­ków. Potem organizuje z młodzieży i starszych rolników Kotko Rolnicze składające się z 15 członków. Nadal uczy dzieci w swojej miejscowości aż do wiosny 1922 roku. Sam także systematycznie się uczy i przygotowuje do egzaminów w celu podjęcia nauki w Se­minarium Nauczycielskim w Białymstoku. Egzamin wstępny zdaje pomyślnie i zostaje przy­jęty do klasy drugiej Seminarium na rok szkolny 1922/23. Za bardzo dobrą naukę i pracę społeczną otrzymuje stypendium od Sejmiku Powiatowego w Sokółce na kontynuowanie na­uki. Należy sądzić, że byt zdolny i wysoko oceniany przez szkołę i władze powiatowe.

W styczniu 1924 roku na Walnym Zebraniu Młodzieży zostaje wybrany prezesem „Sa­mopomocy Bratniej" w Seminarium Nauczycielskim. Na zlecenie dyrektora Seminarium podejmuje pracę na kursach dokształcających w zakresie klasy 6-7 szkoły powszechnej. Naukę prowadzi w godzinach popołudniowych i wieczornych. Nadal jest prezesem „Brat-niaka" i uczy na kursach wieczorowych u Braciszków Świętego Józefa. W marcu 1927 ro­ku umiera mu ojciec. Utratę ojca bardzo przeżywa, ale wraca do szkoły by jak najszybciej ukończyć swoją naukę na własny koszt, bo już z nikąd nie ma żadnej pomocy. Egzaminy zdaje pomyślnie i podejmuje starania o podjęcie pracy.

W 1927 roku Kuratorium kieruje go do pracy w Puszczy Kurpiowskiej do miejscowości Zawady oddalonej od Ostrołęki o35 km, na północ od rzeki Narwi, na skraju Puszczy, nad Omulwią w pobliżu Bandyś, Olszyn, Kopaczysk i Karaski. Wieś ta to laski i piaski. Rozrzu­cona po koloniach wśród łąk, pod lasem, na lewym brzegu rzeki Omulwi. Jest jedną z naj­większych w rejonie Puszczy Kurpiowskiej. Po drugiej stronie rzeki jest pięknie położona wieś Brodowe Łąki. Miejscowości te są ważnymi ośrodkami kulturalno - oświatowymi. Dzieli je tylko rzeka, dwa mosty dawniej drewniane a dziś żelbetonowe. Parafia i Straż Po­żarna jest w Brodowych Łąkach, zaś Szkota Podstawowa i Dom Kultury w Zawadach.

Tu w Zawadach Aleksander Kopeć organizuje szkołę w 1927 roku. Żyją do dziś miesz­kańcy w Zawadach i okolicy, którzy pamiętają ten dzień, kiedy młody, przystojny nauczy­ciel zbiera chętnych do szkoły. Klasy lekcyjne znajdują się w domach miejscowej ludności. Lokale te oddalone byty od siebie od 200 do300 metrów. Pełen energii i zapału do pracy nie ogranicza się do pracy w samej szkole. Rozpoczyna pracę z dorosłymi i rodzicami. W 1930 roku zaczyna interesować się kulturą ludową. Spotyka się to z dużym zaintereso­waniem mieszkańców. Organizuje wiejską świetlicę i w niej prowadzi naukę czytania i pi­sania dla starszych, by nadrobić opóźnienia cywilizacyjne. Tworzy zespół teatralny. Wy­stawia małe sztuki tzw. jednoaktówki. Gwara ludowa, pieśni i przyśpiewki urzekają go melodyjnością i treścią, tańce - werwą i pięknymi strojami. Postanawia utworzyć Zespół Pie­śni i Tańca Ludowego. Folklor ludowy ludu kurpiowskiego urzeka wielu ludzi i on także zo­staje tym zafascynowany. Zaczyna być głośno o tym, co dzieje się w Zawadach i o mło­dym nauczycielu. Dowiaduje się o tym okoliczna ludność, a także starosta w Ostrołęce.

Zespól pod kierownictwem Aleksandra Kopcia w 1933 roku wyjeżdża na dożynki do Spały. Tam człon­kowie zespołu widzą po raz pierwszy prezydenta Mościckiego. Otrzymują duże brawa i gratulacje od samego Pre­zydenta. Z zespołem młodzieży szkolnej wyjeżdża do Ostrołęki, Warszawy i Krakowa. Tu w Zawadach pozna­je piękną i urodziwą pannę Pelagię z domu Bielawska i w 1928 roku zawierają związek małżeński. Małżeństwo to zatrzymuje Go na zawsze w Zawadach.

Skupia wokół siebie rodziców i wielu znajomych z Zawad i okolicy. Informuje ich o sytuacji gospodarczej i politycznej w tym okresie w Polsce i Europie. Ludność ta była żywo zainteresowana sytuacją polityczną, bo w czasie rozbiorów cierpiała od ruskich, a sąsiedzt­wo z Niemcami - Prusy Wschodnie od Zawad to tylko13 km.

Od lewej: Marysia Koziatek, Józefa Bielawska, Czesław Miaśkiewicz - Nauczy­ciel, Helena Rymkiewicz, Kazia Miaśkiewicz, Stefa Kowalska

Wiedza Aleksandra Kopcia o sytuacji politycznej w ostatnich latach, a szczegól­nie 1939 roku, było wystarczająco dużo, by przewidywać to, co najgorsze. Skupił wokół siebie mieszkańców Zawad i okolic. Śledził prasę i informował ich o sytuacji politycznej i gospodarczej w Polsce i Europie. Mieszkańcy przychodzili do świetlicy i do jego domu, słuchali radia (bo tylko on je posiadał). W niedziele, po nabożeń­stwie zbierali się przed domem Kopciów i słuchali najświeższych wiadomości poli­tycznych, gospodarczych, muzyki oraz jego opinii na te tematy. Byty to zebrania ca­łej wsi - sołtys przekazywał na nich także wiadomości z gminy.

Dzień 1 września 1939 roku - początek drugiej wojny światowej w Zawadach roz­począł się już o godz. 7.30. Wojsko Polskie znad granicy w okolicach Chorzel - Cupla - Myszyńca uciekają na rowerach przez Zawady i wysadzają dwa mosty na rze­ce Omulwi w powietrze.

Druga wojna światowa zastaje Kopciów w Ostrołęce. Wybrali się tam po pensję nauczycielską i po zakupy. Usłyszeli pierwsze strzały i zobaczyli jak ostrotęczanie w popłochu uciekali szosą w kierunku na Ostrów Mazowiecką. Kopeć z rodziną do­tarł do Troszyna, a stąd aż do Wysokiego Mazowieckiego. Doszedł do przekonania, że nie ma co uciekać dalej i wrócił furmanką do Zawad. Kiedy tylko wrócił został wy­siedlony do protektoratu. Tęsknota za rodziną nie daje mu spokoju i pod koniec zi­my wraca do domu. Kiedy o jego powrocie dowiedzieli się żandarmi z Czarni, to już 9 kwietnia 1940 roku został aresztowany wraz ze Stanistawem Szpytką. Z Zawad powieziono ich na gestapo do Myszyńca, potem do Działdowa i obozu w Dachau.

Oto niektóre dane z małego notesu ukrywanego przez cały czas pobytu w obozie koncentracyjnym - przedstawione wiernie z dokonanymi zapisami:

c.d.n.......